vaste expositie

De tentoonstelling toegelicht door de samensteller

 

Programmeur en curator Christian Betram.Cultuurhistoricus Christian Bertram was verantwoordelijk voor de opzet en inrichting van de tentoonstelling ‘de Logica van het landschap’ in het hoofdhuis van de buitenplaats. 

 

 


Over die tentoonstellingen:

,,De expositie is voor iedereen leuk. Je hoeft geen uitgesproken liefhebber van natuur of landschapsarchitectuur te zijn. Ook met kinderen is rekening gehouden. De permanente staat op zich en geeft de bezoeker een beeld van de relatie die we in Nederland hebben met onze in cultuur gebrachte omgeving. Er is een min of meer aparte vleugel waar regelmatig speciale kleine tentoonstellingen te zien zijn.’’

Wat is er op de permanente tentoonstelling te zien en te beleven ?

,,Er is een rode draad; het verhaal hebben we opgeknipt in drie stukken. Elke kamer hier heeft een ander thema. Het eerste onderwerp is ‘de makers van het landschap’, met als invalshoek de mens en zijn gedachten achter het vormgeven van buitenruimte. Dat gebeurt aan de hand van vijf groepen: de ontginner, de buitenplaatseigenaar, de vestingbouwer, een natuurontwikkelaar en de tuinarchitect. Allemaal mensen met hun eigen redenen om land in cultuur te brengen. Dat levert interessante verhalen op.’’

,,Bij het begrip landschap hebben de meeste mensen een beperkt beeld van bomen, planten en bloemen. Als bezoekers hier de strakke geometrische vormen in de tuinen van Beeckestijn zien, begrijpen ze wel dat daar over is nagedacht. Maar ook het bos en de slingerende beek bij de buren is tot in de details doorgecomponeerd. Bedacht en aangelegd. Dat geldt voor bijna alle natuur in Nederland. Wij maken duidelijk waarom dat zo is en waaraan je dat kunt herkennen. Man sieht nur, was man weiss. Dat is zo’n beetje de kern van het verhaal. Weten is zien.’’

Door naar Kamer 2

,,De tweede opstelling vertelt het verhaal over de logica van het landschap. Dan praat ik over cultuurlagen. De ontwikkeling in tijd. Dat doen we met projectie en aan de hand van een grote opengewerkte maquette van Kennemerland; een regio die zich heel goed leent om te laten zien hoe een landschap onder invloed van menselijk handelen verandert. Er lag hier een groot meer, dat is ingepolderd. Je hebt de vestingwerken van Amsterdam. En dan is er ook nog een Noordzeekanaal aangelegd, met de nodige industrie daar omheen.

Kamer 3 maakt de cirkel rond ?

,,Hier gaat het om individuele invulling en beleving. De invloed van de burgerlijke buitenactiviteiten. Veel bezoekers zullen zich daar in herkennen. Iedereen denkt en handelt vaak vanuit zichzelf; mijn tuintje, ik ga met de hond wandelen, met de mountenbike de duinen in en masse naar het strand. Persoonlijke wensen, met vaak grote gemeenschappelijk gevolgen voor de ruimtelijke invulling. Als iedereen een stukje grond claimt, om zo bijvoorbeeld het persoonlijke verlangen naar natuur aan huis te verwezenlijken, ontstaan structuren in het landschap. Dat is onderdeel van onze cultuur geworden. Wij willen laten zien hoe wij als maatschappij vorm en richting geven aan het vervullen van die verlangens.’’

Daarmee is het verhaal verteld?

,,Nee zeker niet. De Vogeltjeskamer –vanwege het behang zo genoemd-  wordt een bezinningsplek. Daar kunnen bezoekers in een lekkere luie stoel gaan zitten, naar muziek luisteren of zich een gedicht laten voorlezen. Alles hier heeft er een relatie met de tuin- en landschapsarchitectuur. Er staan mooie inkijkboeken over historische tuinen, landschapscultuur en over kunstenaars, die zich door het landschap hebben laten inspireren. Hier kom je even tot jezelf. In alle rust. De hoge ramen bieden een prachtig uitzicht op de tuinen buiten.’’

,,Wat ik ook nog graag wil noemen is het landschapslaboratorium, dat een plek krijgt in de oude keuken van het hoofdgebouw op de buitenplaats. Voor kinderen hebben we daar een doe-plek ingericht. Voor volwassenen staan er beeldschermen, waarop de meest recente ontwikkelingen op het gebied van tuin- en landschapsarchitectuur zijn te vinden. Je kunt er ook je eigen tuin ontwerpen.’’

Voor wie is de tentoonstelling bedoeld?

,, De tentoonstelling is interessant voor iedereen. We gaan er van uit dat de meeste mensen niet de gave of kennis hebben cultuurlandschap te herkennen. Ook voor iemand die op voorhand niet veel op heeft met tuin- en landschapscultuur is een bezoek aan Beeckestijn verrassend. Daarom hebben we de maquette van Kennemerland als uitgangspunt en referentiekader genomen. De eigen regio, dat geeft houvast, ijkpunten. Maar we trekken het verhaal breder. Er is tenslotte de ambitie een nationaal podium te zijn voor Tuin en LandschapsCultuur.’’

Podium voor Tuin- en LandschapsCultuur. Met drie hoofdletters! Waarom  die nadruk op Cultuur ?

,,Cultuur, menselijk gedrag. Daar gaat het feitelijk om. Man-made landscape. En dat is meer dan tuin- of landschapsarchitectuur. Want daarbij praat je vooral over professionele vormgeving. Wij willen laten zien hoe de beleving en individuele invulling van tuin en landschap onderdeel van ons doen en laten is geworden. En zelfs aan de kunstzinnige en ethische kant van het verhaal gaan we niet voorbij.’’

Beeckestijn is voor veel mensen vooral een bezoek aan de tuinen !

,,Dat moet ook vooral zo blijven. De tuinen hier zijn echt uniek. Nergens in Nederland, nee zelfs nergens in de wereld, zijn zoveel tuintypen naast elkaar te zien als hier in Velsen-Zuid. De geometrische aanleg, de ontwikkeling naar de landschapsstijl. Dat was een keerput in de geschiedenis van de tuinarchitectuur. In een aparte ruimte van het hoofdgebouw wordt daarover een film vertoond. Wie die heeft gezien, zal heel anders door de tuinen lopen. Weten waarom Beeckestijn als cultureel erfgoed zo bijzonder is en het gekoesterd moet worden.’’

Is er nog een boodschap?

,,We willen bezoekers anders naar ons cultuurlandschap laten kijken. Ze kennis laten maken met en mee laten denken over de perspectieven voor groen erfgoed. Over het nut en de noodzaak van behoud, herstel, onderhoud en ontwikkeling. Dat gebeurt nog nergens in Nederland. Wie hier binnen komt, kijkt anders naar buiten. ’’