Vereniging Hendrick de Keyser en Vereniging Natuurmonumenten noemen in een gezamenlijk persbericht de verwerving van Beeckestijn de redding van uniek nationaal erfgoed. De twee landelijk werkende organisaties zetten zich zonder winstoogmerk in voor natuur- en monumentenbehoud.
De volledige tekst van het persbericht:
De grondruil tussen de Gemeente Velsen en de Dienst Landelijk Gebied, donderdagavond goedgekeurd door de Gemeenteraad van Velsen, maakt een einde aan een lange periode van onzekerheid over het behoud van buitenplaats Beeckestijn. Tuinen, park en koetshuizen van Beeckestijn zullen door de Dienst Landelijke Gebied worden doorgeleverd aan Vereniging Natuurmonumenten, het hoofdhuis aan Vereniging Hendrick de Keyser. Het college van Velsen heeft hiermee de buitenplaats toevertrouwd aan de twee landelijk werkende organisaties die zich zonder winstoogmerk inzetten voor natuur- en monumentenbehoud.
Nationaal erfgoed
Beeckestijn bij Velsen is een achttiende-eeuws landgoed van ongekende allure, voorbeeld van de cultuur van de Hollandse buitenplaats. Het is één van de weinige in zijn geheel bewaard gebleven grote buitens die aan de duinrand in Kennemerland werden gesticht als zomerverblijven van rijke Amsterdamse regenten. De interieur- en tuinkunst beleefde hier in de achttiende eeuw een hoogtepunt. Uniek is vooral de samenhang die bewaard is gebleven tussen huis en tuin. Het is deze samenhang die de cultuurhistorische waarde van Beeckestijn voor ons land bepaalt. In de steeds drukker wordende Randstad is Beeckestijn een oase van rust en historie.
Wooncultuur
Sinds het begin van de zeventiende eeuw zijn er minstens zes verbouwingen en uitbreidingen geweest om de hier gelegen eenvoudige ‘hofstede’ om te vormen tot een groot buitenverblijf. Dit gebeurde in opdracht van Amsterdamse regentenfamilies als de Corvers, de Trippen en de Boreels. De buitenplaats was gelegen aan het Wijkermeer, een uitloper van het IJ. De eigenaren konden in Amsterdam het zeilschip instappen en voor het huis uitstappen. Een grote uitbreiding en verfraaiing vond plaats tussen 1716 en 1721 in opdracht van het echtpaar Jan Trip jr. en Petronella van Hoorn, dochter van de schatrijke gouverneur-generaal van Oost-Indië. Hierbij was beeldhouwer-stuckunstenaar Ignatius van Logteren (1685-1732) betrokken, één van de meest gevraagde decoratieve kunstenaars in Holland in de eerste helft van de achttiende eeuw.
Eerste ‘landschapstuin’ in Holland
Van groot cultuurhistorisch belang zijn de tuinen en het park, ontworpen in nauwe samenhang met het huis: een geometrische aanleg die in oorsprong nog dateert uit de zeventiende eeuw en een ‘romantische’ aanleg uit de achttiende eeuw. Samen vormen ze één van de belangrijkste historische tuinen van ons land. Eigenaar Jacob Boreel liet het huis in 1772 verder vergroten en het achterpark aanleggen. Boreel was als diplomaat in Engeland geweest en kende de laatste ontwikkelingen op het gebied van de tuinarchitectuur. De nieuwe aanleg werd ontworpen door de uit Duitsland afkomstige Johann Georg Michaël (1738-1800). De tuinen werden voorzien van kronkelpaden, bloemdragende heesters, waterpartijen, weiden en romantische bouwsels zoals een tuinmanswoning in de vorm van een neo-gotische kapel. Waarschijnlijk gaat het om de eerste ‘landschapstuin’ in ons land.
Toekomstige openstelling
Na de tweede wereldoorlog werd Beeckestijn in desolate staat overgedragen aan de gemeente Velsen. Huis en tuinen zijn sindsdien met geld van particuliere instanties, gemeente, provincie, rijk en de Europese Gemeenschap gerestaureerd en deels gereconstrueerd. Door onzekerheid over de toekomst is het museum dat in het huis was gevestigd sinds februari 2006 gesloten. De overdracht aan Natuurmonumenten en ‘Hendrick de Keyser’ garandeert het behoud en de publieke toegankelijkheid van het landgoed. Gestreefd wordt naar een historisch en cultureel verantwoorde exploitatie. Momenteel wordt de mogelijkheid onderzocht of op Beeckestijn een centrum voor tuin- en landschapsarchitectuur kan worden gevestigd. Het ligt nadrukkelijk in de bedoeling gebruik te blijven maken van de vrijwilligers die zich al vele jaren enthousiast inzetten voor het behoud van huis en park.
Samenwerking Natuurmonumenten en ‘Hendrick de Keyser’
Vereniging Hendrick de Keyser en Natuurmonumenten zijn in het begin van de vorige eeuw opgericht om te strijden voor het behoud van natuur- en cultuurmonumenten. Voor het unieke ensemble van Beeckestijn worden de krachten en onderscheiden expertises gebundeld. ‘Hendrick de Keyser’ en Natuurmonumenten hebben sinds 2004 een vergelijkbaar samenwerkingsverband op landgoed Nijenburg te Heiloo, waar Natuurmonumenten het park beheert en ‘Hendrick de Keyser’ de gebouwen.